Rồng là một con vật huyền thoại, đã thẩm thấu vào nhiều nền văn hóa trên thế giới, nhất là các nền văn hóa phương Đông như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc…mang nhiều niềm tin huyền bí. 

Điều đặc biệt, hình tượng rồng trong các nền văn hóa này có sự kết hợp của nhiều loài vật có thực trong tự nhiên hoang dã, tạo nên tính phức hợp, uy quyền và thiêng liêng. Chẳng hạn, mình rồng như mình rắn, bụng rồng giống bụng con ếch, vảy rồng như vảy cá chép, sừng giống sừng hươu, đôi mắt của thỏ, tai như tai bò, bàn chân như bàn chân hổ, móng vuốt giống móng chân chim đại bàng.

Tuy là biểu tượng thiêng trong các nước cùng hệ văn hóa phương Đông, song rồng ở các nước này cũng có những điểm khác biệt, gắn với niềm tin của từng dân tộc.

Rồng là biểu tượng thiêng trong nền văn hóa phương Đông (Ảnh: Xinhua)

Con rồng ở Trung Quốc có năm ngón chân, vì họ tin rằng, tất cả các con rồng phương  đông đều có nguồn gốc từ Trung Quốc. Khi chúng bay đi, ngón chân sẽ bị mất dần, càng xa thì số ngón chân còn lại sẽ càng ít hơn. Còn rồng ở Nhật Bản lại có 3 ngón. Người Nhật tin, khi con rồng của mình bay đi xa sẽ có thêm ngón. Rồng ở Hàn Quốc thì có 4 ngón, người Hàn tin rồng bay đi nơi khác sẽ có thêm ngón hoặc mất ngón.

Người Trung Quốc tin có 9 loại rồng khác nhau, cũng gắn với con số 9 may mắn trong nền văn hóa của nước này. Đó là rồng có sừng, rồng thiên thể, rồng tinh thần, rồng có cánh, rồng của kho báu bí ẩn, rồng cuộn, rồng màu vàng, và vua rồng. Mỗi loại rồng lại có một thuộc tính đặc biệt. Ở Nhật Bản cũng có 9 loại rồng, trong đó vua rồng là chúa tể của các loại rồng, tượng trưng cho quyền lực và tinh thần của đất nước.

Rồng còn có nhiều màu khác nhau, mỗi màu được ứng với từng giai đoạn phát triển của con rồng. Trong đó rồng đen là rồng có một ngàn năm tuổi, gây ra những cơn bão do các trận long chiến ở trong không khí. Rồng xanh là rồng non, đánh dấu mùa xuân đang tới. Rồng vàng là rồng có trên một ngàn năm tuổi, thường xuất hiện ở những thời khắc tuyệt vời nhất. Rồng đỏ là biều tượng của phương Tây, cũng có chức năng giống như rồng đen. Rồng trắng là loài rồng mang biểu tượng tang tóc, dấu hiệu của cái chết.

Người phương Đông rất tôn kính rồng, coi đó là một con vật thiêng trong tứ linh, cũng là con vật huyền thoại duy nhất trong 12 con giáp. Rồng là biểu tượng của nguồn nước, tạo ra mưa gió, yếu tố cực kỳ quan trọng trong cuộc sống. Thậm chí trong sử sách còn ghi chép lại nhiều lần rồng đã xuất hiện, càng khiến cho con vật huyền thoại này trở nên huyền bí lại có sự hiện hữu năng quyền thực sự đâu đó trong đời sống.

(Quảng Văn theo Blackdrago)

(Theo baodatviet)

Tuyệt đẹp những hình tượng rồng trên cổ vật

Rồng có vị trí đặc biệt trong đời sống văn hóa, chính trị và tinh thần của người Việt Nam. Trước hết, rồng là biểu tượng thiêng liêng gắn với nguồn gốc “con rồng, cháu tiên” của dân tộc Việt Nam.

Nhân dịp xuân Nhâm Thìn,  Bảo tàng lịch sử Quốc gia Việt Nam (Hà Nội) đã tổ chức trưng bày chuyên đề “Rồng trên cổ vật”. Hơn 60 cổ vật được trưng bày đều là hiện vật gốc, có niên đại từ văn hóa Đông Sơn đến giai đoạn đẩu thế kỷ 20. Triển lãm giới thiệu đến người xem trình độ thẩm mỹ cũng như sự thay đổi tư duy về hình tượng rồng trong văn hóa, tín ngưỡng của người Việt qua thời gian suốt hơn 20 thế kỷ.
Cổ vật có trang trí hình rồng được trưng bày đều là những hiện vật gốc, thuộc sở hữu quốc gia đang được lưu giữ tại Bảo tàng. Được chế tác từ nhiều chất liệu khác nhau như đá, gốm, giấy, gỗ, vàng, bạc, ngọc… Được trưng bày theo 5 chủ điểm về Văn hóa Đông Sơn (thế kỷ 1-10), thời Lý- Trần (thế kỷ 11-14), thời Lê (thế kỷ 15-18); thời Nguyễn (thế kỷ 18 – 1945) và trong văn hóa Champa (thế kỷ 17- 18), số hiện vật này gồm nhiều thể loại phong phú, trong đó có chuông, khay thờ, lư hương, trống đồng, chân đèn, hộp đựng đồ, chậu, đỉnh, sắc phong, vương miện hoàng hậu…
Trong tâm thức người Việt, rồng là biểu tượng linh thiêng và quyền lực song lại rất gần gũi với đời sống con người. Rồng có vị trí đặc biệt trong đời sống văn hóa, chính trị và tinh thần của người Việt Nam. Trước hết, rồng là biểu tượng thiêng liêng gắn với nguồn gốc “con rồng, cháu tiên” của dân tộc Việt Nam.

Rồng là tín hiệu tốt lành cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Hình ảnh “rồng bay lên” (Thăng Long) thể hiện khí thế vươn lên và cường thịnh của dân tộc Việt Nam. Đó là hình ảnh đẹp, mang đậm ý nghĩa nhân văn sâu sắc. 

Rồng tượng trưng cho quyền uy tối thượng của các đấng Thiên tử. Dưới thời quân chủ, rồng là linh vật biểu trưng của vua chúa nên hình tượng rồng gắn chặt với đời sống hoàng tộc.

Hình tượng rồng xuất hiện sớm từ buổi đầu dựng nước, tồn tại và phát triển liên tục qua các thời kỳ và trở thành một trong những hình tượng chủ đạo của một số loại hình nghệ thuật Việt Nam. Trong kho tàng di sản văn hóa ấy, hình tượng rồng được thể hiện vô cùng sinh động và đa dạng trên mọi loại hình và chất liệu.

Nằm ở vị trí trung tâm phòng trưng bày là chiếc cột đá được chạm khắc hình rồng thuộc triều nhà Lý (thế kỷ 11 – 13) được khai quật từ Thành Thăng Long (Hà Nội).

Rồng trang trí trên chuông Văn Bản được làm bằng chất liệu đồng (thế kỷ 13 – 14, Đồ Sơn, Hải Phòng).

Trống đồng trang trí tứ linh: long, ly, quy, phượng. Triều Tây Sơn, niên hiệu Cảnh Thịnh năm thứ 8 (1800). Ninh Hiệp – Hà Nội.

Rồng trang trí trên đỉnh bạc triều Nguyễn, niên hiệu Khải Định năm thứ 1 (1916).

Rồng trang trí trên bình bạc triều Nguyễn (1802 – 1945).

Đỉnh trang trí rồng và nghê được làm bằng chất liệu gốm men rạn, triều Lê Trung Hưng, niên hiệu Vĩnh Hựu năm thứ 2 (1736), làng gốm Bát Tràng.

Rồng trang trí trên đĩa gốm hoa lam, triều Lê sơ (thế kỷ 15). Tàu đắm Cù lao Chàm, Hội An, Quảng Nam.

Rồng trang trí trên bát gốm hoa lam, triều Lê sơ – Mạc (thế kỷ 15 – 16). Tàu đắm Cù lao Chàm, Hội An, Quảng Nam.

Rồng trang trí trên kiến trúc được làm từ chất liệ đất nung. Triều Lê Trung Hưng(thế kỷ 17 – 18) làng Đại Yên – Hà Nội).

Ấm đồng trang trí rồng , triều Lê Trung Hưng (thế kỷ 17 – 18).

Rồng trang trí trên bàn đạp yên ngựa làm từ chất liệu đồng. Triều Trần (thế kỷ 13 – 14).

Rồng trang trí trên bàn đạp yên ngựa làm bằng đồng. Triều Lê Trung Hưng (thế kỷ 17 -18).

Đầu võng trang trí rồng thú Makara và rắn Naga được làm bằng đồng. Văn hóa ChamPa (thế kỷ 17 – 18).

Rồng trang trí trên chụp tóc Hoàng Hậu được làm bằng vàng. Văn hóa ChamPa (thế kỷ 17 – 18).

Tượng rồng bằng vàng, Triều Nguyễn, niên hiệu Thiệu Trị 2 (1842).

Ống cắm bút trang trí rồng và rùa được làm bằng bạc. Triều Nguyễn (1802 – 1945).

 

Rồng trang trí trên ấn “Mệnh đức chi báo” được làm bằng vàng. Triều Nguyễn, hiệu Gia Long (1802 – 1819).

Rồng trang trí trên chân đèn làm bằng chất liệu gốm hoa lam. Triều Mạc (1580). Cẩm Giàng – Hải Dương.

Kiến trúc hình lá đề trang trí rồng được làm từ đất nung. Triều Lý – Trần (thế kỷ 11 – 14).

Rồng trang trí trên cánh cửa làm bằng gỗ chạm. Triều Trần (thế kỷ 13 – 14). Chùa Phổ Minh – Tức Mặc – Nam Định.

Bệ kê chân cột trang trí “Lưỡng long tranh châu” được làm bằng đá. Triều Lý (thế kỷ 11 – 13). Chùa Phật Tích – Tiên Du – Bắc Ninh.

 

Chậu trang trí rồng

 

Rồng trang trí trên hộp trầu, được làm bằng và và bạc, có thời thời triều Nguyễn

Rồng trang trí trên hộp – triều Nguyễn 1802 – 1945

Ấm trang trí rồng, mây làm bằng vàng từ năm 1802 – 1945

 

Rồng trang trí trên ấm triều Nguyễn

Rồng trang trí trên hộp đựng kim sách, được làm bằng chất liệu Bạc, triều Nguyễn 1802 – 1945

Rồng trang trí trên kinh sách, vàng triều Nguyễn niên hiệu Tự Đức năm thứ 36 (1881)

Tượng rồng được làm bằng ngọc màu ngà xám. Thế kỷ 1 – 3—

Gạch xây tháp trang trí rồng, vũ công. Chất liệu gốm men thế kỷ 11 – 13

Đầu rồng làm bằng đất nung

Đầu rồng trang trí trên đá trong các công trình kiến trúc

Hình ảnh rồng được sử dụng rất nhiều trong các hoa tiết trang trí kiến trúc đặc biệt là trên đá

Lê Anh Dũng – Nguyễn Hoàng (Ảnh: Chụp tại bảo tàng và tư liệu)

(Theo vietnamnet)